De beleefbibliotheek
30 november 2007
Verslag van de studiemiddag in het Glaspaleis in Heerlen, donderdag 22 november 2007.
De bezoekers van de studiedag op 22 november moesten voor dag en dauw op om op tijd in Heerlen te zijn. Maar behalve op het traject Nijmegen-Heerlen liet de NS ons niet in de steek en ook het weer werkte volop mee. Bijna 35 collega’s konden op de bovenste verdieping van het Glaspaleis genieten van een stralend uitzicht op het Zuid-Limburgse heuvellandschap.
Het Glaspaleis werd halverwege de jaren ‘30 gebouwd door architect Frits Peutz, in opdracht van het modehuis Schunck. Na de oorlog raakte het in verval maar sinds 2003 is het Glaspaleis in zijn oorspronkelijke glorie hersteld door de uit Heerlen afkomstige architecten Jo Coenen en Wiel Arets. Het is een belangrijk architectuurmonument en biedt momenteel onderdak aan vijf Heerlense culturele instellingen: de Openbare Bibliotheek Heerlen, filmhuis De Spiegel, Muziekschool Heerlen, Stadsgalerij Heerlen en architectuurcentrum Vitruvianum. Op de bovenste verdieping is een restaurant gevestigd, op de begane grond een café.
Langer klantcontact
In de Filmzaal van het Glaspaleis werden we welkom geheten door Fred Geelen, de directeur van de Openbare Bibliotheek Heerlen (OBH). In een filmpje over de OBH zagen we naast computerende, studerende en lenende bezoekers vooral veel bezoekers deelnemen aan groepsactiviteiten. De bibliotheek is volgens Geelen een culturele basisinstelling die als taak heeft zoveel mogelijk mensen actief in cultuur te laten participeren (vrije cultuurspreiding). Dat gebeurt niet door je alleen bezig te houden met uitleen en informatieverstrekking. Daarvoor is een langer ‘klantcontact’ nodig en dat is alleen mogelijk door klanten groepsgewijs te benaderen. Leesplezier ontstaat niet bij “langs de kasten schuiven”. Daarvoor moeten klanten met elkaar in gesprek gaan, gaan luisteren naar een auteur die voorleest uit eigen werk, een boekbespreking bijwonen, een expositie bezoeken, etc. Op het Informatieplein van de OBH, op de 2e verdieping van het Glaspaleis, wordt dit allemaal mogelijk gemaakt, dikwijls in samenwerking met andere culturele instanties. Ook financieel zijn culturele activiteiten belangrijk voor de bibliotheeksector: met alleen uitleen zul je het uiteindelijk niet redden, de culturele activiteiten zijn van levensbelang voor aanvullende inkomsten en groei.
In de OBH zijn kortgeleden de voorbereidingen gestart van een multimediaal project rond de Heerlense schrijver/tekenaar/componist Harry Geelen, bekend van o.a. de televisieseries Oebele, Q en Q en Hamelen. Er zullen activiteiten worden ontwikkeld voor de verschillende gebruikersgroepen van de OBH.
‘Keep music, share music, make music’
Na de lunch spraken Erik Boekesteijn en Jaap van de Geer, beiden werkzaam bij DOK in Delft. DOK is een fusie van bibliotheek, kunstuitleen en discotheek. In tegenstelling tot de OBH heeft DOK een muziekcollectie en met de slogan ‘Keep music, share music, make music’ en wordt er alles aan gedaan om muziek een belangrijke component te laten zijn binnen DOK. Ook hier werden we weer getrakteerd op filmpjes. Allereerst een promotiefilmpje dat DOK maakte voor een studiereis naar Amerika. DOK werd in Amerika gepresenteerd als ‘an experience you never forget” met als “most important collection: people”. In een volgend filmpje werd die belangrijkste collectie aan het woord gelaten. Wat vinden klanten nu precies van de muziekafdeling van DOK? Waarvoor komen ze het liefst naar de muziekafdeling? Wat missen ze? De klanten van DOK toonden belangstelling voor downloads, games en optredens in de bibliotheek, maar ook voor bijzondere muziekgenres en de mogelijkheid daarover met andere klanten van gedachten te kunnen wisselen.
DOK ziet het als een belangrijke taak om de muziekcollectie op peil te houden (Keep music). Met de klant als belangrijkste collectie wordt vooral gekeken naar waar klanten behoefte aan hebben. Er wordt dus eerder gestreefd naar een bijzondere dan naar een doorsnee collectie. Om klanten blijvend aan zich te binden worden groepsactiviteiten (communities) georganiseerd (Share music). Via een digitale community kunnen liefhebbers van bepaalde muziekgenres met elkaar in contact komen. Nog actievere participatie (Make music) ontstaat en zal ontstaan bij live concerten, podcasting en videocasting.
DOK heeft de afgelopen jaren veel subsidiegeld binnengehaald met het indienen van ideeën. Een van die ideeën heeft geleid tot het game project dat is gerealiseerd in samenwerking met de TU Delft.
Luisterbelevenis
Meestal is op de Studiedagen van de NVMB weinig muziek te horen. Dat was nu wel anders. We kregen om te beginnen de favoriete nummers van de heren Geelen, Boekesteijn en Van de Geer te horen. En na Eva Cassidy, Damian Rice en Bruce Springsteen was het aan het eind van de middag tijd voor de klassieke componisten. Giel Bessels van het klassieke CD-label PentaTone was de laatste spreker. PentaTone biedt SACD’s aan (Super Audio), een opvolger van de quadrafonie-opnames uit de jaren ’70. Giel Bessels liet ons luisteren naar Schubert, Rachmaninov, Sjostakovitsj en nog heel veel meer. Jammer genoeg ging Bessels niet echt in op mogelijkheden tot samenwerking tussen bibliotheken en platenmaatschappijen en ook niet op auteursrechtkwesties. Wel maakte hij de bibliotheken warm voor een bijzondere ‘luisterbelevenis’.
Na de thee maakten we tijdens de rondleiding kennis met de verschillende bewoners van het Glaspaleis en na een borrel begonnen we aan de lange reis naar huis.
Charlotte Sienema,
Programmacommissie.