nvmb

IAML-conferentie 2003 Tallinn (2)

De IAML-conferentie die van 6–12 juli van dit jaar in Tallinn (Estland) werd georganiseerd, werd bezocht door o.a. NVMB-voorzitter Gert Floor en door Hanneke Kuiper (OB Amsterdam). Beide brengen verslag uit.
Het tweede verslag is van de hand van Hanneke Kuiper (OB Amsterdam), die een aantal lezingen en workshops bijwoonde.

De IAML conferentie (International Association of Music libraries, Archives and Documentation Centres) 2003 heeft plaatsgevonden in Tallinn, Estland.
Een land zo groot als Nederland, waarvan de bevolking van ca. 1.5 miljoen mensen, zich met veel enthousiasme inzet om de achterstanden op alle gebied, veelal ontstaan in de afgelopen 50 jaar, pijlsnel in te lopen. Beschermvrouw van deze bijeenkomst was Mw. Ingrid Rüütel, musicologe en tevens de First Lady van Estland.
Nederland nam deel met 7 personen, op een totaal aantal deelnemers van ca. 340 collega’s uit 30 landen.
De week bestond uit ca. 50 lezingen die werden georganiseerd door de 5 branches en hun 7 commissies. Van de 3 plenaire sessies werden er 2 door het gastland gehouden. Collega’s uit Estland verzorgden interessante lezingen waarin de volgende onderwerpen aan de orde kwamen:

· De klassieke muziek van Estland en de verspreiding over de wereld, waarbij ook de geschiedenis en organisatie van platenmaatschappij Melodija in beeld werd gebracht
· De carrière van dirigent Neeme Järvi
· De geluidsarchieven van Arvo Pärt
· De oorsprong van Cyrillus Kreek’s composities
· Het gebruik van Batisch-Finse traditionele muziek in de composities van Veljo Tormis

Tijdens een overzicht van de Estlandse traditionele muziek raakten we allen zeer onder de indruk van de geluidsopnamen en videobeelden van het Baltisch Songfestival, dat men iedere 3 jaar houdt in Estland en de andere Balkan staten, waarbij ca. 17.000 koorzangers en ca. 300.000 festivalbezoekers uit volle borst en soms door emoties overmand een op dat moment nog verboden nationaal volkslied ten gehore brachten.
De emoties over de bezetting van hun land en de recent herwonnen vrijheid zijn groot en dat was vaker voelbaar tijdens de week.
Zie: http://www.emic.ee voor een overzicht van componisten en voor traditionele muziek http://www.laulupidu.ee.

ERPANET
ERPANET (Electronic Resource Preservation and Access Network).
Hans Hofman, werkzaam bij het Nationaal Archief in Den Haag, gaf een lezing over dit Europese project dat ten doel heeft een platform te zijn en te voorzien in een infrastructuur voor hen die hulp zoeken bij het starten van een digitaal project.
Binnen dit netwerk, dat samenwerking zoekt met alle sectoren, verzorgt men trainingen, websites en geeft online adviezen.

RIdIM
IAML kent een aantal vaste ‘R’ – projecten en waar het RIdIM (Répertoire Internationale d’Iconographie Musicale) er één van is. Hoewel RIdIM al actief is sinds de jaren ’70, heeft men zich vele jaren vooral bezig gehouden met het maken van eenduidige afspraken voor het verwerken van dit lastig te beschrijven materiaal.
De laatste 3 jaar is hard gewerkt aan de realisatie van een nieuwe online database.
Hoewel er nog tal van technische barrières bestaan, is er nu wel een standaard ontwikkeld, Unicode, voor het verwerken van nieuwe records.
Men zoekt daarbij zoveel mogelijk samenwerking met alle andere ‘R’-projecten, zo is er b.v. een link gevormd met de database van het RILM (Répertoire Internationale de Litérature Musicale), voor het verwerken van de bibliografische gegevens.
De afbeeldingen worden gedigitaliseerd, dit gebeurt meestal direct vanaf de oude archiefkaarten en men kan deze vervolgens beschrijven in de oorspronkelijke taal.
Dit laatste is een grote verworvenheid, via de homepage is het al mogelijk vooraf een taal te selecteren wanneer met de database wil gebruiken.
Omdat het meestal materiaal betreft dat in bezit is van derden, ook particulieren, is het i.v.m. copyright belangrijk de herkomst hiervan aan te kunnen geven, men denkt hiervoor aan het gebruik van een digitaal watermerk.
Er zijn tot op heden collecties verwerkt uit Amerika, Frankrijk, Hongarije en ook Duitsland en Japan hebben zich gemeld.
Er zijn meer projecten in Europa op dit gebied en om dupliceren te voorkomen hoopt men dat deze straks de RIdIM database zullen gaan gebruiken als werkdatabase, om dan via een conversie de input van RIdIM naar het eigen systeem over te brengen.
Een veelbelovend project met nu al prachtige resultaten.

Andere interessante projecten zijn b.v.:

CECILIA
Een project van Groot-Brittannië en Ierland dat als doel heeft het in kaart brengen van alle muziekcollecties in het gebied en het tot stand brengen van een online bestand met één zoekmachine.
Op deze wijze kan meer bekendheid worden gegeven aan het gezamenlijk bezit in het land en kan men door samenwerken ook dubbel werk vermijden.
Cecilia geeft een overzicht van deze bronnen, die zowel van nationaal als internationaal belang zijn, en het zal de basis vormen voor alle ontwikkelingen op beleidsniveau voor IAML-UK.
Men ziet een grote spreiding van muziek over verschillende instituten zoals bibliotheken, musea, archieven, kerken, orkesten en koren, maar ook particulieren met een collectie van enige omvang of belang kunnen zich melden.
Tot nu toe heeft men ca. 1500 collecties in kaart gebracht bij 500 instituten.
De database kan als startpunt dienen voor onderzoek en geeft b.v. ook een overzicht van de verschillende projecten zoals Encore!, Ensemble, MLO en RISM.

IRMA
IRMA (International Registration of Music Archives) zorgt voor het registreren en toegankelijk maken van muziekarchieven.
Voor de thesausus zoekt men in eerste instantie samenwerking met het RILM (Répertoire Internationale de Litérature Musicale), maar het is uiteindelijk de bedoeling tot één gezamenlijke thesaurus te komen voor alle ‘R’- projecten.
Dit project is bijna afgerond en zal een belangrijke nieuwe bron voor archiefonderzoek vormen.

MUSICNETWORK
In september 2002 is het MUSICNETWORK - project van start gegaan, een Europees project dat als doel heeft alle spelers in het muzikale veld zoals de muziekindustrie, bibliotheken, instituten en onderzoekers, in één gezamenlijk interactief multimediagebied samen te brengen.
Men constateerde dat er behoefte bestond om ontwikkelingen op technologisch gebied, mogelijkheden van de industrie en de wensen van de gebruiker beter op elkaar af te stemmen. Men richt zich dus op iedereen die gebruik maakt van digitale techniek en muziek en voorziet in advies over het gebruik er van.
Er is een aantal werkgroepen gevormd die zich richten op de verschillende facetten van het veld zoals muzieknotatie, distributie, toegankelijkheid (NB. een bijdrage van de Federatie van Nederlandse Blindenbibliotheken, FNB), muziekbibliotheken, copyright. De coördinatie is in handen van het Italiaanse ‘ Dipartimento di Sistemi e Informatica’ van de Universiteit van Florence.
Er zijn natuurlijk eerder Europese projecten geweest die zich met ‘best practice’ bij bibliotheken in het algemeen hebben beziggehouden, b.v. Pulman project, maar dit project is er nu speciaal voor muziek. In het Musicnetwork-project houdt men zich bezig met de ontwikkelingen op het gebied van technologie, standaardisatie, juridische aspecten en voorts organiseert men workshops over metadata, information retrieval en het ontwikkelen van digitale bibliotheken.
Via de website van IAMIC (International Association of Music Information Centres; een wereldwijd netwerk van organisaties die Nieuwe Muziek promoten) of rechtstreeks via webadres European Music Navigator, de intelligente zoekmachine die door Musicnetwork is ontwikkeld om in alle bestanden te zoeken, kan men kennismaken met de resultaten van dit project tot nu toe.

OPENBARE BIBLIOTHEEK een update!
Het aantal IAML-deelnemers van Openbare bibliotheken is meestal maar klein en schommelt rond de 10%.
Daarom is het verheugend dat nu door de Public Library branch het initiatief is genomen voor een werkgroep genaamd The Public Library Toolbox.
Het doel hiervan is zoveel mogelijk ‘best practice’ te verzamelen en deze via een website alle bibliothecarissen die met muziek werken aan te bieden.

Deens initiatief
De basis voor het ontwikkelen van de zgn. Toolbox zal de, net ontwikkelde, Toolbox van de Deense Openbare Bibliotheek zijn.
De reden waarom men in Denemarken tot dit nationale initiatief is gekomen, is dat er sinds januari 2003 een nieuwe Deense bibliotheekwet van kracht is.
Deze wet luidt als volgt:
· Alle materialen zijn gelijk
· Alle bibliotheken moeten muziek aanbieden
· Alles is gratis beschikbaar

Een geweldige positieve ontwikkeling voor het Deense Openbare Muziekbibliotheekwerk.
In navolging van de wet moest men voor een aantal zaken zorgdragen, n.l.:
· Spreiding van aanbod van muziek over alle vestigingen.
· Collega’s opleiden en klaarstomen voor het werken met muziek in al haar facetten.

De Toolbox is met name het resultaat van de wijze waarop men collega’s zonder ervaring met muziek, ondersteuning wil bieden bij het dagelijks werk.
De Toolbox is een extranet, een netwerk waar aangesloten bibliotheken, als leden, toegang krijgen tot professionele informatie en zo ook een platform hebben voor onderzoek en ontwikkeling.
Het werkt enerzijds als een virtueel naslagwerk, anderzijds als een dynamisch netwerk gericht op het ontwikkelen van vaardigheden, uitwisselen van ervaring en kennis en is dus ook een belangrijk communicatiemiddel.
Als nationale service van en voor alle collega’s van openbare bibliotheken met muziek in de collectie geeft de Toolbox b.v. informatie over selectie, netwerken, culturele agenda, verschillende muziekmaterialen, copyright en artikelen over allerhande nuttige zaken.

Public Library Branch Toolbox
De nieuwe IAML-werkgroep zal zich gaan bezighouden met het ontwikkelen van een internationale Toolbox naar Deens voorbeeld. Deze zal men overal kunnen gebruiken via de IAML-website en die van de nationale afdelingen. Hiervoor zal uit diverse landen informatie worden verzameld van ‘best practice’ en tevens zullen eerdere, intussen afgesloten, Europese projecten zoals Harmonica en Pulman worden bestudeerd.
Als deelnemer in deze nieuwe werkgroep voor Nederland zal deze informatie door mij worden verzameld en in overleg worden ingebracht in de werkgroep.
In tweede instantie zal men de Toolbox dan kunnen aanpassen aan nationale behoeften.
Om een beeld te krijgen van de Deense Toolbox kan men de website bezoeken en zich aanmelden als gebruiker. (NB. Wel in het Deens!)
Meer informatie

Downloaden muziek
Een ander gevolg van de Deense bibliotheekwet is dat sinds vorig jaar de wijze waarop men muziek kan lenen, ingrijpend is vernieuwd. Het is een voor Europa nieuwe service op dit gebied, n.l. het legaal en online downloaden van muziek. (Zie ook bij de rubriek Berichten uit het veld. De redactie)
In eerste instantie ging het om geluid. Men heeft met extra subsidie en in samenwerking met de Zweedse maatschappij EClassical, deze nieuwe service ontwikkeld. Leden kunnen via een speciaal programma op legale wijze digitale files online ‘lenen’ en gedurende een bepaalde tijd (alleen) via hun computer beluisteren.
Men beschouwt het niet als een bedreiging voor bestaande collecties, maar juist als het meegaan met de ontwikkelingen en mogelijkheden van deze tijd en het zoeken van aansluiting bij jongeren voor wie downloaden al langer een gewone zaak is.

Bladmuziek online!
Ten slotte wil ik nog vermelden dat men net van start is gegaan met een pilot project met een aantal grote Openbare Bibliotheken in Denemarken dat voorziet in een online service voor het legaal en online downloaden van bladmuziek. De Deense nationale organisatie voor de Openbare Bibliotheken werkt hierbij samen met SheetMusicNow, een toonaangevende distributeur van digitale bladmuziek. Deze maatschappij is in 1998 gestart door 2 musici.
Het betreft hier een in Europa unieke samenwerking op dit gebied tussen een cultureel instituut en een private onderneming waarbij allen profiteren en ook de rechten van de componisten en artiesten worden gewaarborgd. De catalogus van SheetMusicNow omvat grote namen als Bach, Beethoven, Debussy, Corea en uitgevers als Josef Weinberger Publishing en Schott Musik International.
In tegenstelling tot het downloaden van de digitale files bij geluid is het in dit geval wel mogelijk dat de lener gratis een fotokopie van het origineel (NB. van goede kwaliteit) kan downloaden en ook afdrukken.
Het is nog te vroeg voor resultaten, maar het ligt in de bedoeling ook deze service uit te breiden naar alle 250 vestigingen van de Openbare Bibliotheek in Denemarken.

Veelbelovende ontwikkelingen allemaal!

Hanneke Kuiper,
muziekafdeling Openbare Bibliotheek Amsterdam